Gider Tıkanınca İlk 30 Dakikada Ne Yapmalı?

Lavabo, evye ya da duş teknesi suyu yutmamaya başladığında çoğu kişinin ilk tepkisi, elindeki en güçlü kimyasalı dökmek ya da suyu açık bırakıp beklemektir. İkisi de durumu çoğu zaman kötüleştirir. Tıkanıklığın ilk yarım saati, sorunun nerede olduğunu anlamak ve hasarı sınırlamak için en değerli zamandır.

Aşağıdaki sıralama, sahada en sık karşılaştığımız durumlara göre hazırlandı. Amacınız tıkanıklığı mutlaka kendiniz açmak değil; neyin tıkalı olduğunu anlamak, güvenli olanı denemek ve gerekirse ustaya doğru bilgiyle ulaşmaktır.

İlk 5 dakika: Suyu durdurun, taşmayı önleyin

1. Tıkalı gidere bağlı musluğu kapatın. Su seviyesi yükseliyorsa beklemek tıkanıklığı açmaz, sadece taşma riskini artırır.
2. Çamaşır ve bulaşık makinesini durdurun. Bu makineler boşaltma sırasında kısa sürede çok miktarda su basar ve tıkalı hattı hızla doldurur.
3. Klozet taşmak üzereyse rezervuarın ara musluğunu kapatın. Klozetin arkasındaki küçük vanayı saat yönünde çevirmek, tekrar sifon çekildiğinde gelecek suyu keser.
4. Zemini koruyun. Havlu ve bez serin, prizlerin yakınında su varsa ilgili sigortayı kapatın.

5 ile 10. dakika: Tıkanıklık tek noktada mı, ana hatta mı?

Bu soru, sonraki her adımı belirler. Evdeki diğer giderlere sırayla bakın:

• Yalnızca bir lavabo ya da evye yavaşsa tıkanıklık büyük olasılıkla o armatürün sifonunda veya hemen arkasındaki kısa boru parçasındadır. Evde çözülme ihtimali yüksektir.
• Banyodaki lavabo, duş ve klozet birlikte yavaşladıysa ya da klozet çekildiğinde duş süzgecinden su geliyorsa, tıkanıklık banyonun ortak hattında veya daha ileride, kolona bağlantıdadır.
• Evdeki tüm giderler etkileniyorsa ya da alt kattan, bodrumdan su geldiğine dair haber varsa, sorun binanın ana kanalizasyon hattında olabilir. Bu durumda evde yapılacak müdahale sonuç vermez; yönetimi ve tıkanıklık açma hizmetini birlikte aramak gerekir. Apartmanlarda bu durumun nasıl yönetileceğini kanalizasyon taşması ve sorumluluk sayfasında anlattık.

10 ile 20. dakika: Güvenli ilk müdahaleler

Tıkanıklık tek bir noktadaysa şunları sırasıyla deneyebilirsiniz:

1. Görünen kısmı temizleyin. Lavabo ve duş süzgecindeki saç ve sabun birikintisini elle ya da ince bir plastik çubukla alın. Banyo tıkanıklıklarının şaşırtıcı bir bölümü burada çözülür.
2. Sıcak su deneyin, kaynar su değil. Mutfak evyesinde yağ birikimi varsa, sıcak musluk suyuyla birkaç dakika akış sağlamak yağı yumuşatabilir. PVC borulara doğrudan kaynar su dökmek ek yerlerini zorlayabileceği için önermiyoruz.
3. Pompayı doğru kullanın. Lavabonun taşma deliğini ıslak bir bezle kapatın, pompanın lastiğini tamamen su altında kalacak şekilde yerleştirin ve kısa, kuvvetli hareketlerle çalışın. Taşma deliği açık kalırsa basınç oradan kaçar ve pompa işe yaramaz.
4. Sifonu sökün. Lavabo ve evye altındaki plastik sifon genellikle elle sökülebilir. Altına bir kova koyun, somunları gevşetin ve içindeki birikintiyi temizleyin. Contaların yerine doğru oturduğundan emin olarak geri takın.

Yapmamanız gerekenler

• Farklı kimyasalları üst üste dökmeyin. İki farklı gider açıcı veya çamaşır suyu ile asidik bir ürünün karışması tehlikeli gazlar oluşturabilir.
• Kimyasal döktüğünüz gidere pompa uygulamayın. Pompalama sırasında kimyasal sıçrayıp göze ya da cilde gelebilir.
• Klozete sert tel ya da metal çubuk sokmayın. Porselen yüzey çizilir, hatta çatlayabilir.
• Suyu açık bırakıp beklemeyin. Tıkalı hat bir süre sonra en düşük noktadan, çoğu zaman duş süzgecinden taşar.

Lavabo açıcıyı zaten denediyseniz ve sonuç alamadıysanız, bundan sonraki adımları lavabo açıcı işe yaramadı sayfasında ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.

20 ile 30. dakika: Ustayı aramaya karar verin

Şu durumlardan biri varsa beklemeye devam etmenin anlamı yoktur:

• Birden fazla gider aynı anda etkileniyorsa
• Klozet çekildiğinde başka bir giderden su ya da koku geliyorsa
• Sifonu temizlediğiniz hâlde su hâlâ geç gidiyorsa
• Aynı gider son birkaç ay içinde tekrar tekrar tıkanıyorsa
• Kimyasal döktüyseniz ve su gitmiyorsa

Ustayı ararken şunları söylemeniz işi hızlandırır: hangi giderlerin etkilendiği, ne zamandan beri yavaşladığı, kimyasal kullanıp kullanmadığınız ve binanın kaçıncı katında oturduğunuz. Kimyasal kullanıldıysa bunu mutlaka belirtin; çünkü müdahale eden kişinin önlem alması gerekir.

Mümkünse tıkalı giderin ve çevresinin bir fotoğrafını ya da kısa bir videosunu da paylaşın. WhatsApp üzerinden gönderilen bir görüntü, hangi ekipmanla gelinmesi gerektiğini önceden anlamamızı sağlar. Örneğin sifon tipini görmek, uygun yedek parçanın yanımızda getirilmesini kolaylaştırır.

Hangi gider neden tıkanır?

Tıkanıklığın yerine göre tipik nedeni de farklıdır. Bunu bilmek, ilk müdahalede neyi deneyeceğinizi seçmenize yardım eder:

• Banyo lavabosu: Saç, diş macunu ve sabun kalıntısı sifonda keçeleşir. Süzgeç ve sifon temizliği çoğu zaman yeterlidir.
• Duş teknesi ve küvet: Saç ve sabun birikimi süzgecin hemen altında toplanır. Süzgeç kapağını sökmek ve görünen kısmı temizlemek ilk adımdır. Teknenin eğimi yetersizse su tıkanıklık olmadan da göllenebilir.
• Mutfak evyesi: Yağ, nişastalı artıklar ve kahve telvesi. Yağ boruda soğuyup katılaştığı için tıkanıklık sifondan çok duvar içindeki boruda olabilir.
• Klozet: Islak mendil, pamuk, hijyenik ped ve fazla miktarda tuvalet kâğıdı. Islak mendiller suda çözünmediği için klozet tıkanıklıklarının en yaygın nedenlerindendir.
• Çamaşır makinesi gideri: Tüy, kum ve deterjan kalıntısı. Makine suyu boşaltamıyorsa sorun bazen gider değil, makinenin kendi pompa filtresidir.

Bu ayrım, kimyasal kullanma kararını da etkiler. Saç ve ıslak mendil gibi lifli tıkanıklıklarda kimyasallar genellikle etkisiz kalır; mekanik temizlik daha sonuç alıcıdır.

Profesyonel müdahalede ne olur?

Tıkanıklık açma işlerinde önce tıkanıklığın yeri belirlenir. Kısa mesafeli sifon ve armatür tıkanıklıklarında el aletleri yeterli olur. Daha derindeki tıkanıklıklarda spiral makinesi veya robot gider açma makinesi kullanılır. Sık tekrar eden durumlarda gider hattı kamerasıyla borunun içine bakılır; çünkü tekrar eden tıkanıklık çoğu zaman yanlış eğim, çökmüş bir boru ya da yağ birikimi gibi kalıcı bir nedene işaret eder.

Bahçelievler, Bağcılar ve Esenyurt gibi yoğun apartman dokusuna sahip ilçelerde ortak hatlar birçok daireye hizmet ettiği için bir dairedeki tıkanıklık zamanla diğerlerini de etkileyebilir. Bölgenize özel bilgi için Bahçelievler tıkanıklık açma sayfasına göz atabilirsiniz.

Özetle

İlk yarım saatte yapılacak en önemli şey, suyu durdurmak ve tıkanıklığın tek noktada mı yoksa ortak hatta mı olduğunu anlamaktır. Tek noktadaki tıkanıklık çoğu zaman süzgeç temizliği, pompa ya da sifon sökmeyle çözülür. Birden fazla gider etkileniyorsa, kimyasal ve zorlama yerine doğru ekipmanla müdahale etmek hem daha hızlı hem de tesisat için daha güvenlidir.