Tesisat Soruları ve Cevapları

Önce rezervuar kapağını açıp suyun taşma borusundan akıp akmadığına bakın. Şamandırayı elle yukarı kaldırdığınızda su kesiliyorsa sorun ayardadır; ayar vidası veya klipsle su seviyesini taşma borusunun birkaç santim altına indirmeniz yeter. Kaldırdığınız hâlde su gelmeye devam ediyorsa şamandıra valfinin contası aşınmış ya da kireçlenmiştir; conta veya komple şamandıra değişimi gerekir.

Rezervuarın sürekli su akıtmasının iki ana nedeni vardır: ya şamandıra suyu kesmediği için su taşma borusundan klozete akar ya da dipteki boşaltma valfinin contası tam oturmadığı için su alttan sızar. Su seviyesi taşma borusunun ağzının altındaysa ve klozete yine su geliyorsa sorun boşaltma contasındadır; basit bir boya testiyle bunu doğrulayabilirsiniz.

Önce evin diğer musluklarında su olup olmadığına ve klozetin yanındaki ara musluğun tam açık olduğuna bakın. Bunlar normalse sorun büyük ihtimalle şamandıra valfinin girişindeki süzgecin kireç ve tortuyla tıkanması, flex hortumun içten tıkanması ya da şamandıranın yukarıda sıkışmasıdır. Süzgeç temizliği çoğu zaman sorunu çözer; valf arızalıysa şamandıra değiştirilir.

Önce sifonu tekrar çekmeyin, aksi hâlde su taşabilir. Klozete biraz bulaşık deterjanı ve ardından yarım kova sıcak (kaynar olmayan) su dökün, 15-20 dakika bekleyin; tuvalet kağıdından kaynaklanan tıkanıklıklar çoğu zaman bu yöntemle açılır. Islak mendil, ped veya bir eşya düştüyse zorlamayın; bunlar ancak spiral ile ya da klozet sökülerek çıkarılır.

Gömme rezervuar arızası genellikle klozete sürekli ince su akması, rezervuarın dolmaması, butonun basılı kalması veya çift kademeli butonun bir tarafının çalışmamasıyla kendini gösterir. Tamir için duvar kırmak gerekmez: Buton paneli çıkarılınca açılan servis boşluğundan servis vanasına, dolum valfine ve boşaltma valfine ulaşılır; parçalar çoğu modelde buradan değiştirilir.

Klozetin dibindeki su genellikle dört yerden gelir: klozetle gider borusu arasındaki bağlantı contası, rezervuarla klozet arasındaki conta ve cıvatalar, ara musluk ile flex hortum bağlantısı ya da rezervuarın dış yüzeyindeki terleme. Zemini kurulayıp kuru kağıt havluyla bu noktaları tek tek kontrol ederek kaynağı bulabilirsiniz. Gider bağlantısından gelen sızıntı hijyen açısından ertelenmemelidir.

Damlatan musluğun tamiri tipine bağlıdır. Birkaç tur çevrilerek açılan eski tip musluklarda içteki lastik conta aşınmıştır ve değiştirilmesi yeterlidir. Çeyrek turda açılan musluklarda seramik iç takım, tek kollu bataryalarda ise kartuş arızalıdır ve parçanın komple değişmesi gerekir. İşe başlamadan önce mutlaka ara musluğu ya da ana vanayı kapatın.

Önce suyu kapatın, ardından kolun üstündeki renkli tapayı çıkarıp kol vidasını gevşetin ve kolu alın. Dekoratif kapağı ve kartuşu tutan somunu söküp eski kartuşu çıkarın. Yanınızda götürerek aynı çap ve yükseklikte yeni kartuş alın, alttaki tırnakları yuvaya oturtup somunu aşırı sıkmadan takın ve suyu yavaşça açarak test edin.

Su yalnızca bir muslukta az geliyorsa sorun genellikle musluk ağzındaki kireçli perlatör, kısık ara musluk ya da tıkalı kartuştur. Evin tamamında basınç düşükse bina hidroforu, şebeke basıncı, ana vana veya filtre, eski galvaniz borulardaki iç paslanma ya da bir su kaçağı akla gelir. Yalnızca sıcak su zayıfsa kombinin kontrol edilmesi gerekir.

Ara musluk; kolu dönmüyor ya da çok sert dönüyorsa, kapalı konumda suyu tam kesmiyorsa, gövdesinden veya kol milinden su sızdırıyorsa ya da üzerinde pas ve yoğun kireç oluşmuşsa değiştirilmelidir. Batarya, klozet veya rezervuar değişimi sırasında eski ara muslukları da yenilemek iyi bir fırsattır. Belirli bir kullanım süresi yoktur; belirleyici olan vananın düzgün çalışıp çalışmadığıdır.

İlk iş evin ana su vanasını kapatmaktır; vana genellikle su sayacının hemen yanındadır. Su priz, kablo veya armatürlere ulaştıysa ilgili sigortayı kapatın. Ardından bir musluğu açarak hatta kalan basıncı boşaltın, suyu toplayıp eşyaları uzaklaştırın, alt kattaki komşunuza haber verin ve hasarı fotoğraflayın. Kalıcı onarım için bir usta çağırın.

İkisi de kaliteli ürün seçilip doğru uygulandığında güvenilir tesisat malzemesidir; hangisinin daha iyi olduğu işin türüne bağlıdır. Türkiye'deki daire tesisatlarında en yaygın ve parçası en kolay bulunan seçenek ısıl kaynakla birleştirilen PPRC'dir. PEX ise esnekliği ve az ek gerektirmesi sayesinde yerden ısıtma ve kollektörlü sistemlerde öne çıkar. Sonucu çoğu zaman malzemeden çok işçilik belirler.

Su tesisatının belirli bir yenileme yılı yoktur; karar boru malzemesine ve tesisatın durumuna göre verilir. Eski binalardaki galvaniz borular içten paslandığı için genellikle 20-30 yıl civarında sorun çıkarmaya başlar. Kaliteli malzemeyle doğru döşenmiş PPRC tesisatlar ise çok daha uzun süre kullanılabilir. Paslı su, düşen basınç ve sıklaşan kaçaklar yenileme zamanının geldiğini gösterir.

Su boruları donduğunda önce ana su vanasını kapatın, donan hattaki musluğu açık bırakın ve boruyu musluk tarafından başlayarak saç kurutma makinesi ya da sıcak suya batırılmış havluyla yavaş yavaş ısıtın. Açık alev, pürmüz veya kaynar su kullanmayın. Boruda çatlak varsa buz eridiğinde su fışkırabilir; sayaçta donma ya da hasar varsa İSKİ'ye ALO 185 üzerinden bildirin.

Hidroforun sık sık devreye girmesi veya hiç durmamasının en yaygın nedenleri tesisatta bir kaçak (çoğu zaman su kaçıran bir rezervuar), basınç tankının hava basıncını kaybetmesi, çekvalfin suyu geri kaçırması ve basınç şalterinin ayarının bozulmasıdır. Depoda su kalmaması da pompanın susuz çalışmasına yol açar; bu durumda pompa kısa sürede zarar görebileceği için hemen kapatılmalıdır.

Evdeki tüm muslukları kapatın, suyla çalışan cihazları durdurun ve rezervuarların dolmasını bekleyin. Ardından sayaçtaki son haneleri ve varsa küçük dönen kaçak göstergesini (yıldız veya çark) not edin. Hiç su kullanmadan 30-60 dakika bekleyip tekrar bakın; değer değişmişse ya da gösterge dönüyorsa ana vanadan sonraki tesisatta bir kaçak var demektir.

Her yüksek fatura kaçak anlamına gelmez. Önce faturadaki son endeksi sayacın üzerindeki değerle karşılaştırın; tahmini okuma veya okuma hatası olabilir. Değerler tutuyor ve tüketim metreküp olarak artmışsa, tüm musluklar kapalıyken sayaç testi yapın. Sayaç dönüyorsa kaçak vardır; sık rastlanan sebep sessizce su akıtan bir rezervuardır, rezervuarlar sağlamsa kaçak duvar veya zemin içindedir.

Önce elektrik güvenliğini sağlayın: Su lamba, spot veya priz yakınından geliyorsa o hattın sigortasını kapatın. Damlayan yere kova koyup eşyaları uzaklaştırın, ardından üst kat komşunuza ve bina yöneticisine hemen haber verin; kaynak üst kattaysa vanayı onların kapatması gerekir. Hasarı tarihli fotoğraf ve videoyla kaydedin, sonra kaynağın cihazlarla tespit edilmesini sağlayın.

Her zaman değil. Duvardaki nem; tesisat kaçağından, yoğuşmadan, dış cepheden sızan yağmur suyundan veya zeminden yükselen nemden kaynaklanabilir. Leke yağmurdan bağımsız olarak sürekli büyüyorsa, banyo-mutfak duvarına veya boru güzergâhına denk geliyorsa ve sayaç testi kaçak gösteriyorsa tesisat kaçağı güçlü bir ihtimaldir. Kesin ayrım için nem ölçer ve termal kamerayla ölçüm gerekir.

Önce üst kat komşunuza ve bina yöneticisine haber verip suyu durdurmalarını isteyin, hasarı tarihli fotoğraflarla belgeleyin. Genel uygulamada sızıntı bir dairenin kendi tesisatından geliyorsa onarım ve verdiği zarar o dairenin sahibinden beklenir; ortak kolon hatlarından geliyorsa konu kat malikleri ve yönetimi ilgilendirir. Kesin durum için yönetim planına, sigorta poliçelerine ve gerekirse bir avukata başvurun.

Hayır. Termal kamera suyu değil, yüzeydeki sıcaklık farkını görür. Sıcak su ve ısıtma hatlarındaki kaçaklarda çok etkilidir; soğuk su hattında, kalın şap veya mermer altındaki borularda ve parlak yüzeylerde sonuç zayıflayabilir. Ayrıca ıslak alanı gösterir, kaçağın tam noktasını her zaman göstermez. Bu yüzden akustik dinleme, nem ölçer ve basınç testiyle birlikte kullanılmalıdır.

Sızıntının kaynağı bozulmuş derzler, duş teknesi silikonu veya yer süzgecinin kenarıysa çoğu zaman fayans kırmadan çözülür: Derzler kazınıp yenilenir, silikon değiştirilir, gerekirse yüzeye şeffaf su yalıtımı uygulanır. Basınçlı bir borudan kaçak varsa cihazla tespit edilen noktada birkaç fayansın açılması gerekir. Zemin altındaki yalıtım tamamen bozulmuşsa kalıcı çözüm zeminin yenilenmesidir.

Lavabo açıcı işe yaramadıysa üstüne ikinci bir kimyasal dökmeyin; farklı ürünler birbiriyle tehlikeli tepkime verebilir. Önce suyun biraz olsun çekip çekmediğine bakın, çekiyorsa bol ılık suyla kimyasalı hattan uzaklaştırın. Su hiç çekmiyorsa tıkanıklık büyük ihtimalle sifonun ilerisinde, duvar içindeki borudadır ve spiral ya da robotla mekanik açma gerekir.

Lavabo açıcıyı eldiven ve gözlükle, ortam havalandırılmışken, ambalajdaki miktar kadar doğrudan gider ağzına dökün; talimattaki süre boyunca bekleyip ardından bol ılık suyla durulayın. Başka bir kimyasalla, özellikle çamaşır suyuyla asla karıştırmayın, üstüne kaynar su dökmeyin ve beklerken pompa kullanmayın. Tamamen tıkalı giderlerde kimyasal yerine mekanik açma daha güvenlidir.

Mutfak gideri çoğunlukla yağın boru içinde soğuyup katılaşması ve üzerine yemek artığı ile deterjan kalıntısı yapışmasıyla tıkanır. Sorunu sürekli hale getiren asıl etkenler ise yetersiz boru eğimi, dar çaplı ya da fazla dirsekli hat, bulaşık makinesinin sıcak yağlı suyu ve bina kolonundaki birikmedir. Tekrarlayan tıkanıklıkta hattın kamerayla kontrol edilmesi gerçek nedeni gösterir.

Her gider kokusu sifon değişimi gerektirmez. Önce sifonun içinde su olup olmadığına bakın: uzun süre kullanılmayan giderde su buharlaşır ve koku doğrudan gelir, su doldurmak yeterlidir. Sifon temiz ve suyla dolu olduğu halde koku sürüyorsa sızdıran conta, koku kesicisi bozuk yer süzgeci, klozet altı bağlantısı veya hattın havalandırma sorunu araştırılmalıdır.

Çamaşır makinesi suyu boşaltmıyorsa sorun ya makinenin kendisinde (pompa filtresi, tahliye pompası, bükülmüş hortum) ya da duvardaki giderdedir. Ayırt etmenin en kolay yolu, tahliye hortumunu gider bağlantısından çıkarıp bir kovaya yönlendirmek ve makineyi yalnızca boşaltma programında çalıştırmaktır. Su kovaya rahat akıyorsa gider tıkalıdır, akmıyorsa sorun makinededir.

Bulaşık makinesinde su kalıyorsa ilk bakılacak yer makinenin tabanındaki filtredir; yağ ve yemek artığıyla tıkanması en sık nedendir. Filtre temizse tahliye hortumunun bükülmediğini ve bağlı olduğu sifon girişinin açık olduğunu kontrol edin. Yeni takılan sifonlarda makine girişinin kapalı ucu kesilmeden bırakılmış olabilir. Hortum kovaya boşaltıyorsa sorun mutfak giderindedir.

Duş teknesinde su birikmesinin en yaygın nedeni sifonda ve süzgeçte toplanan saç ile sabun birikintisidir; süzgeci söküp temizlemek çoğu zaman yeterlidir. Temizliğe rağmen sorun sürüyorsa teknenin yanlış eğimle oturtulmuş olması, duşun debisine yetmeyen bir sifon ya da duvardaki gider hattında tıkanıklık araştırılmalıdır.

Doğru başlık, doğru boru çapı ve deneyimli kullanımla robot gider açma sağlam bir boruya zarar vermez; makine boru çeperini kazımadan birikintiyi temizleyecek şekilde ayarlanır. Risk, çok eski ve zaten çatlamış borularda, yanlış başlık seçiminde ya da makinenin zorlanarak kullanılmasında ortaya çıkar. Bu yüzden şüpheli hatlarda işlem öncesi ve sonrası kamera kontrolü yapılması önemlidir.

Apartmanda kanalizasyon taşıyorsa önce tüm dairelere suyu kullanmamalarını söyleyin, yöneticiye haber verin ve bina rögarını kontrol ettirin. Sokaktaki ana hat doluysa İSKİ'ye ALO 185 üzerinden bildirilir. Genel olarak binanın ortak kolonu ve bağlantı hattı yönetimin, dairenin kendi gider hattı ise daire sahibinin sorumluluğundadır; kesin durum yönetim planına ve olaya göre değişir.

Tıkanan pimaşı açmak için önce en yakın sifonu ya da temizleme kapağını açıp tıkanıklığa erişin, ardından el spiraliyle ilerleyin. Sifona yakın, kısa mesafedeki tıkanıklıklar bu şekilde çoğu zaman açılır. Kaynar su ve sert asit bazlı açıcılar PVC boruya ve ek yerlerine zarar verebileceği için kullanılmamalı; açılmayan veya sık tekrarlayan tıkanıklıkta makineli açma gerekir.

Kombi basıncının düşmesinin en yaygın nedeni tesisatta bir yerde su kaçağı olmasıdır: petek vanası, rakor, hava alma pürjörü ya da duvar içindeki boru. Peteklerin havası alındıktan sonra basıncın bir miktar düşmesi ise normaldir. Bunların dışında genleşme tankının hava basıncını kaybetmesi ve kombinin emniyet ventilinin su atması da basınç düşüşüne yol açar.

Kombi basıncının 3 bara yaklaşmasının en sık nedenleri doldurma musluğunun tam kapanmaması ya da içten su kaçırması, genleşme tankının hava basıncını kaybetmesi ve kombi içindeki sıcak su eşanjöründen şebeke suyunun ısıtma devresine geçmesidir. Kısa vadede bir peteğin pürjöründen su alarak basıncı düşürebilirsiniz; ancak tekrar ediyorsa nedeni mutlaka bulunmalıdır.

Peteğin üstü sıcak altı soğuksa en olası neden, petek içinde zamanla biriken çamur ve tortunun alt kısımda su dolaşımını engellemesidir; bu durumda hava almak işe yaramaz, petek temizliği gerekir. Tersi, yani altı sıcak üstü soğuk durum ise peteğe hava girdiğini gösterir. Sıkışmış termostatik vana ve dengesiz tesisat da benzer belirtiler verebilir.

Petek temizliği takvime göre değil belirtiye göre yapılmalıdır: peteklerin üstü sıcak altı soğuksa, bazı petekler hiç ısınmıyorsa, ev eskisine göre geç ısınıyorsa ya da hava alırken çıkan su siyah ve çamurluysa temizlik gerçekten fayda sağlar. Belirti yokken her yıl yaptırmak gerekmez. En uygun zaman, ısıtma sezonu başlamadan önceki dönemdir.

Peteklerin havasını almak için kombiyi kapatıp pompanın durmasını bekleyin, ardından peteğin üst köşesindeki hava alma pürjörünü petek anahtarı veya düz tornavidayla yavaşça açın. Önce tıslama sesiyle hava çıkar; kesintisiz su gelmeye başlayınca pürjörü kapatın. Tüm peteklerde işlem bitince kombi basıncını kontrol edip gerekirse kılavuzdaki değere tamamlayın.

Petek vanası su kaçırıyorsa önce kaçağın tam yerini bulun: vana milinin dibinden mi, rakor somunundan mı, yoksa vana gövdesinden mi geliyor? Mil dibindeki sızıntı çoğu zaman salmastra somununu hafifçe sıkarak, rakordaki sızıntı rakoru sıkarak geçer. Gövde çatlamışsa ya da sıkmaya rağmen damlama sürüyorsa vananın değişmesi gerekir; bu da tesisat basıncının düşürülmesini gerektirir.

Evde doğalgaz kokusu alırsanız elektrik anahtarlarına, prizlere ve zillere dokunmayın, çakmak veya kibrit yakmayın; kapı ve pencereleri açarak ortamı havalandırın. Evdekileri dışarı çıkarın ve güvenli bir yere geçtikten sonra İGDAŞ Doğalgaz Acil 187'yi arayın. Kaçağı kendiniz bulmaya ya da tesisata müdahale etmeye çalışmayın; tespiti ve güvenlik önlemini İGDAŞ ekibi yapar.

Tesisatçı çağırmadan önce ana su vanasının ve ara muslukların yerini öğrenin, sorunun tek bir noktada mı yoksa bütün evde mi olduğuna bakın, komşularda ve İSKİ kesinti duyurularında durumu kontrol edin. Su kaçağı şüphesinde tüm muslukları kapatıp sayacın dönüp dönmediğine bakın. Sorunun fotoğrafını ya da videosunu çekmek, ustanın doğru parça ve ekipmanla gelmesini sağlar.