Su Tesisatı ve Tesisat Yenileme

Su tesisatında her arıza yenileme gerektirmez; tek bir damlayan bağlantı veya patlamış bir fleks hortumu kısa bir onarımla çözülür. Ancak bazı işaretler, tek tek tamir etmek yerine hattın bir bölümünü ya da tamamını yenilemenin daha mantıklı olduğunu gösterir:

• Debi düşüklüğü: Musluklardan ve duştan gelen su zamanla zayıfladıysa ve perlatör temizliğine rağmen düzelmiyorsa, eski galvaniz boruların içi kireç ve pasla daralmış olabilir.
• Paslı veya bulanık su: Özellikle sabah ilk açılan musluktan sarı-kahverengi su gelmesi boru içi korozyonun işaretidir.
• Sık tekrarlayan kaçaklar: Kısa aralıklarla farklı noktalarda kaçak çıkıyorsa hat genel olarak yorulmuştur.
• Karışık tesisat: Farklı dönemlerde eklenmiş galvaniz, bakır ve plastik parçaların bir arada olduğu hatlarda geçiş noktaları zayıf halkadır.
• Banyo veya mutfak tadilatı: Fayans sökülüyorsa altındaki eski boruyu yerinde bırakmak, sonradan aynı fayansı yeniden kırmak anlamına gelebilir.
• Bina yaşı: 1990'lar ve öncesinde yapılmış apartmanlarda daire içi temiz su hattının galvaniz olması yaygındır.

Kısmi yenileme de bir seçenektir. Örneğin yalnızca banyo yenileniyorsa banyoya giden hattı sayaçtan itibaren yenilemek, mutfak tarafını ise ileride yapılacak bir tadilata bırakmak mümkündür. Bu durumda iki hattın birleşeceği noktayı, ileride kolayca bağlanacak şekilde vanalı bırakıyoruz.

Karar verirken hattın malzemesine, yaşına, duvar içindeki güzergâhına ve yapılacak tadilatın kapsamına birlikte bakıyoruz. Yenilemenin gerekmediği yerde bunu açıkça söylüyoruz; bir su tesisatçısının görevi iş büyütmek değil, doğru kararı vermenize yardım etmektir.

Eski binalarda temiz su hatlarının çoğu galvaniz çelik borudur. Galvaniz boru dişli ek parçalarla birleştirilir; zamanla iç yüzeyinde pas ve kireç tabakası oluşur. Dişli ek noktaları da yıllar içinde korozyona en açık yerlerdir.

Bugün daire içi temiz su tesisatında iki sistem öne çıkıyor:

PPRC boru

Polipropilen esaslı PPRC borular, ek parçalarıyla ısıl kaynakla (füzyon) birleştirilir; boru ve fittings kaynak sonrası tek parça hâline gelir. İç yüzeyi pürüzsüz olduğu için kireç tutması zordur ve paslanmaz. Sıcak su hatlarında sıcak suya uygun sınıfta boru seçilmesi gerekir. Duvar içi ve şap altı dağıtım hatlarında yaygın olarak kullanıyoruz.

PEX boru

Çapraz bağlı polietilen PEX borular esnektir; rulo hâlinde gelir ve dönüşlerde ek parçası gerektirmeden kıvrılabilir. Bu sayede şap altında ek sayısı azalır. Özellikle her musluğun ayrı bir hatla beslendiği kollektörlü dağıtım sistemlerinde tercih edilir. Ek noktaları sıkıştırmalı veya pres bağlantılıdır.

Hangisinin seçileceği güzergâha, kırım planına ve kollektör kullanılıp kullanılmayacağına göre belirlenir. Galvanizden plastiğe geçişte, kolondan gelen hat ile yeni hattın birleştiği noktada uygun geçiş parçası kullanmak önemlidir; bu nokta özensiz yapılırsa yeni tesisatın en zayıf yeri olur.

Daire tesisatı, binanın ortak temiz su kolonundan sayaç üzerinden beslenir. Kolon ve sayaca kadar olan bölüm çoğu binada ortak alandır; daire içi tesisat ise sayaçtan sonra başlar.

Daire tesisatı yenilenirken bu bağlantı noktasına özellikle dikkat ediyoruz:

• Daire ana vanası: Sayaçtan sonra, daire girişinde, kolay ulaşılabilir ve sağlam bir küresel vana olmalıdır. Eski, sıkışmış veya tam kapatmayan vana, acil bir durumda suyu kesemeyeceğiniz anlamına gelir.
• Sayaç sonrası ilk parçalar: Sayaç rakorundan sonraki ilk birkaç parça genellikle galvanizdir ve hattın en eski bölümüdür. Daire içi yenilenirken bu bölümün de değiştirilmesini öneriyoruz.
• Su kesintisi koordinasyonu: Kolondan ayırma gerektiren işlerde binanın suyunun kısa süre kesilmesi gerekebilir. Bunu önceden apartman yönetimiyle planlıyor, kesintiyi mümkün olan en kısa aralıkta tutuyoruz.
• Kolonun durumu: Daire içi hat yenilense bile kolon çok eski ve daralmışsa debi sorunu tamamen geçmeyebilir. Bunu önceden açıkça söylüyoruz; kolon yenilemesi bina ölçeğinde ve yönetim kararıyla yapılır.

Sayaç ve mühürlü bağlantılar İSKİ'nin yetkisindedir; bu bölüme müdahale etmiyoruz. Şebeke basıncının çok yüksek olduğu binalarda ise daire girişine basınç düşürücü takılması, batarya ve fleks hortumların ömrünü uzatır.

Bir dairenin su tesisatını yenilemek iyi planlandığında düzenli ilerleyen bir iştir; süre kırım miktarına, banyo ve mutfak sayısına ve tadilatın kapsamına bağlıdır. İşleyiş genel olarak şu sırayla ilerler:

1. Keşif ve güzergâh planı: Mevcut hattın malzemesi, sayaç ve kolon bağlantısı, banyo ve mutfaktaki çıkış noktaları incelenir. Yeni hattın nereden geçeceği ve hangi duvarların açılacağı birlikte belirlenir.
2. Çıkış noktalarının işaretlenmesi: Lavabo, eviye, klozet, duş, çamaşır ve bulaşık makinesi ile kombi bağlantısı gibi tüm noktaların yükseklikleri, yeni dolap ve vitrifiye ölçülerine göre işaretlenir.
3. Kırım ve söküm: Duvarda ve gerekiyorsa zeminde boru kanalları açılır. Eski boru sökülür ya da kalıcı olarak devre dışı bırakılır.
4. Yeni hattın döşenmesi: Sıcak ve soğuk su hatları birbirinden uygun mesafede döşenir; sıcak su hattı gerektiğinde izole edilir. Her ıslak hacim için ara vana planlanır.
5. Basınç testi: Duvar kapatılmadan önce hatta test basıncı verilip izlenir.
6. Güzergâhın fotoğraflanması: Kapatma öncesi boruların geçtiği yerler ölçüleriyle fotoğraflanır ve size iletilir.
7. Kapatma ve vitrifiye montajı: Kanallar kapatılır; fayans sonrası batarya, ara musluk, klozet ve lavabo bağlantıları yapılır.
8. Son kontrol: Tüm musluklar açılarak debi, sıcak suyun geliş süresi ve bağlantı noktaları kontrol edilir.

Yaygın PPRC fittings, vana ve ara musluk çeşitleri nalbur dükkânımızdan geldiği için iş sırasında eksik parça yüzünden bekleme nadiren yaşanır.

Yeni bir tesisatın kalitesi görünen parçalardan değil, duvarın içinde kalan ek yerlerinden anlaşılır. Bu yüzden basınç testini hiçbir işte atlamıyoruz.

Test şöyle yapılır: Hattın tüm çıkışları tapalarla kapatılır, test pompasıyla hatta kullanım basıncının üzerinde bir basınç verilir ve manometre belirli bir süre izlenir. Basınç sabit kalıyorsa ek yerleri sızdırmıyordur. Basınç düşüyorsa sızan nokta bulunur, düzeltilir ve test tekrarlanır.

Testin değeri, duvar kapanmadan yapılmasındadır. Fayans döşendikten sonra ortaya çıkan bir sızıntı, hem fayansın hem sıvanın yeniden sökülmesi demektir. Ankastre batarya gövdesi ve gömme rezervuar gibi duvar içi ürünlerin bağlantıları da bu teste dahil edilir.

Test sırasında manometrenin başlangıç ve bitiş değerlerini fotoğraflıyor, sonucu sizinle paylaşıyoruz. Hat devreye alındıktan sonra da ilk günlerde sayacı kullanım yokken bir kez kontrol etmenizi öneriyoruz; bu basit kontrol, gözden kaçan küçük bir sızıntıyı erkenden yakalar.

Tadilatta en sık gelen taleplerden biri lavabonun, eviyenin, çamaşır makinesinin veya klozetin yerini değiştirmektir. Temiz su hattını taşımak genellikle zor değildir; asıl belirleyici olan gider hattıdır.

• Gider eğimi: Gider borusu kolona doğru sürekli bir eğimle inmelidir. Lavabo veya eviye kolondan uzaklaştıkça bu eğimi sağlamak için daha fazla yükseklik gerekir. Eğim sağlanamıyorsa zemini yükseltmek ya da güzergâhı değiştirmek gerekebilir.
• Klozet taşıma: Klozet gideri geniş çaplıdır ve kolona mümkün olduğunca kısa ve az dirsekle bağlanmalıdır. Klozeti uzağa taşımak tıkanma riskini artırır; bazen kısa bir mesafe bile şap yükseltmesi gerektirir.
• Mutfak adası: Adaya eviye taşımak zeminde hem temiz su hem gider kanalı açmayı gerektirir. Gider eğimi için zemin kotu önceden hesaplanmalıdır.
• Çamaşır makinesinin yerinin değişmesi: Su girişi için ara musluk, tahliye için sifonlu gider ve yakınında uygun bir priz gerekir.
• Alt kat ilişkisi: Zeminde açılan gider kanalı döşeme kalınlığı ve alt kattaki tesisat dikkate alınarak planlanmalıdır.

Taşıma kararını vermeden önce keşifte eğim ve kot ölçümü yapıyor, mümkün olanı ve olmayanı net olarak söylüyoruz. Tadilatın tamamını planlıyorsanız banyo ve mutfak tadilatı hizmetlerimizle tesisatı aynı takvimde ele alabiliriz.

Sıcak su tesisatı, temiz su hattının en çok şikayet alan bölümüdür. En sık duyduğumuz şikayet, musluğu açtıktan sonra sıcak suyun geç gelmesidir.

• Geç gelen sıcak su: Kombi ile kullanım noktası arasındaki boru uzadıkça, boruda soğumuş suyun boşalması zaman alır. Yeni tesisatta sıcak su hattını mümkün olduğunca kısa güzergâhtan geçirmek ve boruyu izole etmek bu bekleme süresini kısaltır.
• Kombi su bağlantısı: Kombinin soğuk su girişine ara vana konur, sıcak su çıkışı uygun bağlantıyla dağıtım hattına bağlanır. Şebeke basıncı yüksekse kombi girişini korumak için basınç düşürücü önerilebilir. Kombinin gaz bağlantısı ve devreye alınması yetkili doğalgaz firmasının ve kombi servisinin işidir; biz su tarafını yapıyoruz.
• Termosifon ve elektrikli su ısıtıcıları: Termosifon girişinde emniyet ventili bulunmalıdır; ısınan suyun genleşmesiyle oluşan basıncı tahliye eder. Ventilden ısınma sırasında zaman zaman damlama normaldir; sürekli akıyorsa şebeke basıncı yüksek ya da ventil arızalı olabilir.
• Sıcak-soğuk karışması: Bazı evlerde soğuk suyu açınca ılık su gelir. Bunun sebebi çoğu zaman iç çek valfi arızalanmış bir termostatik batarya veya karışım noktasıdır; sıcak su soğuk hatta geri basar.

Sıcak su hattında kullanılan boru ve fittings sıcak suya uygun sınıfta olmalıdır. Yanlış sınıfta boru zamanla sarkar ve ek yerlerinden sızdırır.

Şebeke basıncının düşük kaldığı yüksek katlı veya yokuş üstündeki binalarda üst katlara yeterli su çıkmayabilir. Bu binalarda genellikle su deposu ve hidrofor sistemi kullanılır.

• Su deposu: Şebekeden gelen su bir depoda toplanır ve kesintilerde bir süre su sağlar. Deponun düzenli temizlenmesi, kapağının kapalı olması ve şamandıra vanasının sağlıklı çalışması gerekir.
• Hidrofor: Depodaki suyu basınçlandırıp binaya dağıtan pompa sistemidir. Membranlı basınç tankı ve basınç şalteri ile birlikte çalışır.

Hidrofor sorunlarının tipik belirtileri:

• Pompanın kısa aralıklarla sürekli devreye girip çıkması
• Musluk açıldığında basıncın dalgalanması
• Gece kimse su kullanmazken pompanın çalışması
• Pompadan gelen anormal ses veya titreşim

Daire içi düşük basınç şikayetinde önce sorunun daire içi tesisattan mı, perlatör ve bataryadan mı, yoksa hidrofor ve kolondan mı kaynaklandığını ayırt ediyoruz. Müstakil evlerde ve villalarda depo bağlantısı, hidrofor değişimi ve tank kontrolü yapıyoruz; bina ortak hidroforu ise yönetim kararıyla ele alınır.

Ekibimizle Avrupa Yakası'nın batısındaki eski apartmanlarda galvaniz hat yenilemesi, yeni sitelerde ise banyo ve mutfak tesisat taşıma işleri yapıyoruz. Tesisatınızın fotoğraflarını ve şikayetinizi 0535 454 36 29 numarasına WhatsApp'tan gönderirseniz, keşif öncesinde kapsamı birlikte netleştirebiliriz.