Doğalgaz Kaçağı Şüphesinde Güvenli Müdahale Sırası

Doğalgaz kaçağı şüphesi, telaşla hareket edilmemesi gereken nadir anlardan biridir. Bu durumda yapılacak işlerin sırası önemlidir ve doğru sıra, panik anında akla gelmeyebilir. Bu yüzden bu yazıyı okuyup sırayı evdeki herkesle paylaşmanızı öneririz.

Önce temel ilkeyi netleştirelim: Gaz kaçağında kendiniz arıza aramaya ya da onarmaya çalışmayın. Sizin göreviniz ortamı güvenli hâle getirmek, binayı terk etmek ve yetkili ekibe haber vermektir. İstanbul'da bunun için aranacak numara İGDAŞ 187 Doğalgaz Acil hattıdır.

Gaz kokusu nasıl tanınır?

Doğalgazın kendisi kokusuzdur. Kaçağın fark edilebilmesi için dağıtım sırasında gaza keskin, kükürtlü ya da çürük yumurtayı andıran bir koku eklenir. Bu kokuyu ocak, kombi, sayaç çevresinde ya da merdiven boşluğunda alıyorsanız ciddiye alın. Koku hafif bile olsa "nasılsa geçer" diye beklemek doğru değildir.

Adım adım güvenli müdahale sırası

1. Kıvılcım ve ateş kaynağı oluşturmayın. Çakmak, kibrit ve mum yakmayın. Sigara içmeyin. Ocak yanıyorsa düğmesini kapatın ama yeniden yakmayı denemeyin.
2. Elektrik anahtarlarına dokunmayın. Işıkları açmayın ve açık olan ışıkları da kapatmayın. Prizden fiş çekmeyin, zil çalmayın. Anahtar ve fişlerdeki küçük kıvılcımlar risk oluşturabilir.
3. Kapı ve pencereleri açın. Ortamı doğal yoldan havalandırın. Aspiratör, davlumbaz, vantilatör gibi elektrikli cihazları çalıştırmayın.
4. Güvenle ulaşabiliyorsanız gaz vanasını kapatın. Sayaç önündeki ya da cihaz önündeki vana kolay erişilebilir bir yerdeyse kapatın. Vanayı bulmak için zaman kaybetmeyin ve kendinizi riske atmayın.
5. Evdekileri dışarı çıkarın. Çocukları, yaşlıları ve evcil hayvanları alarak binayı sakin bir şekilde terk edin. Asansörü kullanmayın, merdivenleri tercih edin.
6. Dışarıdan İGDAŞ 187'yi arayın. Cep telefonunuzu bina içinde kullanmayın; güvenli bir mesafeye çıktıktan sonra arayın. Adresinizi ve kokunun nerede yoğun olduğunu net şekilde bildirin.
7. Komşuları uyarın. Kapı zili çalmadan, kapıyı çalarak ya da sesli olarak komşulara haber verin. Koku merdiven boşluğunda da varsa yönetime bilgi verin.
8. Ekip gelene kadar binaya girmeyin. Ekip ortamı kontrol edip güvenli olduğunu söyleyene kadar içeri dönmeyin.

Kısa bir özet için evde gaz kokusu alırsam ne yapmalıyım sayfasını da telefonunuza kaydedebilirsiniz.

Kesinlikle yapılmaması gerekenler

• Kaçağın yerini bulmak için ateşle ya da çakmakla kontrol yapmak
• Sabunlu su veya başka bir yöntemle kendi başınıza kaçak aramaya çalışmak
• Bina içinde cep telefonuyla ya da sabit hatla arama yapmak
• Kombiyi veya ocağı "çalışıyor mu" diye denemek
• Kokunun geçtiğini düşünüp ekip gelmeden eve dönmek
• Sigortayı kapatmaya ya da elektrik panosuyla uğraşmaya çalışmak

Gaz kokusu ile karbonmonoksit aynı şey değildir

Bu iki tehlike sık karıştırılır. Doğalgaz kokulandırıldığı için hissedilir. Karbonmonoksit ise yanma sırasında, özellikle baca ve havalandırma sorunlarında ortaya çıkan, renksiz ve kokusuz bir gazdır. Baş ağrısı, baş dönmesi, mide bulantısı ve uyku hâli gibi belirtilerle kendini gösterebilir ve aynı evde yaşayan birden fazla kişide aynı anda görülebilir.

Böyle bir şüphede ortamı hemen havalandırın, cihazı kapatın, dışarı çıkın ve sağlık belirtileri varsa vakit kaybetmeden 112 Acil'i arayın. Bu tür belirtiler tıbbi değerlendirme gerektirir.

Önlem olarak neler yapılabilir?

• Gaz alarm cihazı: Doğalgaz ve karbonmonoksit için ayrı ayrı alarm cihazları bulunur. Mutfak ve kombinin bulunduğu alanlarda uygun tipte bir alarm, erken uyarı sağlar. Montaj yerini cihazın kılavuzuna göre belirleyin.
• Kombi ve baca bakımı: Kombinin yıllık bakımının yetkili servis tarafından yapılması, yanma ve baca sorunlarının erken fark edilmesini sağlar.
• Esnek bağlantı hortumları: Ocak bağlantı hortumunun kullanım ömrü ve uygunluğu düzenli olarak kontrol edilmelidir. Çatlamış, bükülmüş ya da ezilmiş bir hortum değiştirilmelidir.
• Havalandırma menfezleri: Gaz kullanan cihazların bulunduğu alanlarda havalandırma menfezlerini kapatmayın. Mutfak dolabı ya da dekorasyon uğruna bu menfezlerin önünü tıkamak tehlikelidir.
• Vana yerlerini öğrenin: Evdeki gaz vanalarının yerini bütün aile bireylerinin bilmesi, acil bir anda zaman kazandırır.

Evde herkes bu sırayı biliyor mu?

Gaz kokusunu ilk fark eden kişi her zaman evin yetişkini olmayabilir. Okuldan dönen bir çocuk, yalnız yaşayan yaşlı bir yakınınız ya da evde çalışan biri de bu durumla karşılaşabilir. Bu yüzden sırayı yalnızca bilmek değil, ev halkıyla paylaşmak gerekir:

• Çocuklara "gaz kokusu alırsan hiçbir düğmeye dokunma, dışarı çık ve bir büyüğe haber ver" kuralını basit bir dille anlatın.
• Gaz vanalarının yerini evdeki herkese gösterin; vananın açık ve kapalı konumunun nasıl göründüğünü birlikte inceleyin.
• İGDAŞ 187 ve 112 numaralarını telefonlarda kolay bulunacak şekilde kaydedin.
• Yaşlı yakınlarınızın evinde ocak düğmelerinin kolay okunur ve kullanımı kolay olup olmadığını kontrol edin.

Tadilatta gaz tesisatına dikkat

Mutfak ya da banyo tadilatı sırasında gaz tesisatına yanlışlıkla zarar verilmesi, kaçak riskini artıran durumlardan biridir. Duvar kırımı, dolap montajı veya tezgâh değişimi öncesinde gaz borusunun güzergâhının bilinmesi gerekir. Ocağın ya da kombinin yerini değiştirmek gibi gaz tesisatını doğrudan ilgilendiren değişiklikler ise yetkili firmanın sorumluluğundadır ve bu tür işleri tadilat ekibinin kendi başına yapmaması gerekir. Tadilat planlarken gaz hattını etkileyecek bir değişiklik varsa, bunu işin en başında konuşmak hem güvenlik hem de takvim açısından önemlidir.

Tehlike geçtikten sonra süreç nasıl işler?

İGDAŞ ekibi kontrol ettikten sonra, kaçak tespit edildiyse sistem güvenli hâle getirilir ve gerekirse gaz kesilir. Bu noktadan sonra doğalgaz tesisatındaki onarım, yeniden gaz açma ve proje işlemleri, yürürlükteki mevzuata göre İGDAŞ'ın yetkilendirdiği firmalar ve sertifikalı personel aracılığıyla yürür. Bu süreçte hangi belgelerin gerektiğini ve hangi adımların izleneceğini İGDAŞ'tan ya da yetkili firmadan öğrenmeniz en doğrusudur.

Doğalgaz tesisatı konusunda, kombi değişimi ya da tadilat sırasında tesisat düzenlemesi gibi planlı işlerde nasıl ilerlenmesi gerektiği hakkında bilgi verebiliriz. Ancak aktif bir gaz kokusu varsa ilk aranacak yer biz değil, İGDAŞ 187'dir.

Kısa özet

• Kıvılcım yok, elektrik anahtarı yok, ateş yok.
• Kapı ve pencereleri aç, güvenle ulaşabiliyorsan vanayı kapat.
• Binayı terk et, dışarıdan İGDAŞ 187'yi ara.
• Ekip izin vermeden içeri dönme.
• Baş ağrısı, baş dönmesi gibi belirtiler varsa 112'yi ara.

Bu sırayı bir kâğıda yazıp sayaç ya da kombi yakınına asmak, panik anında doğru hareket etmeyi kolaylaştırır.