Su Deposu Temizliği ve Dezenfeksiyonu

Depo, suyun binaya dağıtılmadan önce beklediği yerdir. Su ne kadar uzun beklerse ve depoya ne kadar dış etken ulaşırsa, temizlik ihtiyacı o kadar artar.

Depoda zamanla şunlar birikir:

• Dip tortusu: Şebeke arızaları ve onarımlardan sonra gelen kum, ince çamur ve pas parçacıkları dibe çöker. Dipteki bu tabaka hidroforun emişine yakınsa musluklara kadar taşınır.
• Duvar tabakası: Durgun suyla temas eden yüzeylerde zamanla kaygan, ince bir tabaka oluşur. Elle dokunulduğunda hissedilir ve yalnızca suyu boşaltmakla gitmez.
• Dış kirlilik: Kapak contası bozuk, havalandırma ağzı açık veya taşma borusunun ucu korumasız bir depoya toz, yaprak ve böcek girebilir.
• Işık kaynaklı yeşillenme: Güneş gören ve ışık geçiren plastik depolarda duvarlarda yeşil bir tabaka oluşabilir.

Ne sıklıkla? Genel öneri, depoların en az yılda bir kez temizlenmesidir. Aşağıdaki durumlarda bu aralık kısalabilir ya da ara temizlik gerekebilir:

• Uzun süreli şebeke kesintisi veya bölgede altyapı çalışması sonrası musluklardan bulanık su geliyorsa
• Villa ya da yazlık gibi uzun süre boş kalan bir evde depo aylarca durgun kaldıysa
• Binada tadilat yapıldıysa ve depo kapağı bu süreçte açık kaldıysa
• Depo binanın ihtiyacından büyükse ve su uzun süre bekliyorsa
• Kapakta, contada veya havalandırmada bir hasar fark edildiyse

Sitelerde depo temizliği için geçerli mevzuatı ve yerel sağlık otoritelerinin güncel önerilerini takip etmek yönetimin sorumluluğundadır; kesin bir periyot konusunda bunlara bakılmalıdır.

Bir de şu ayrımı yapmak gerekir: musluktan gelen suyun bulanık olması her zaman depodan kaynaklanmaz. Şebeke tarafında yapılan bir onarım da geçici bulanıklık yapar. Depoyu açıp dibine bakmak, sorunun nereden geldiğini en kısa yoldan gösterir. Bunun için de depo kapağının kolay açılır ve kilitli olması gerekir.

"Su deposu" tek bir şey değildir. Malzemesi, büyüklüğü ve yeri, temizliğin nasıl yapılacağını ve ne kadar süreceğini belirler.

Villa ve müstakil ev depoları

Villalarda çoğunlukla hazır polietilen (plastik) depolar kullanılır. Bodrumda, bahçe altında bir çukurda veya çatı arasında dururlar. Hazır depoların kapağı küçüktür; içine girmek çoğu zaman mümkün değildir ya da güvenli değildir. Bu depolarda temizlik, dışarıdan uzun saplı fırça ve basınçlı su ile yapılır, kirli su dipten pompayla çekilir. Bahçe altındaki gömülü depolarda ise kapak çevresinden yağmur suyu sızıp sızmadığına mutlaka bakıyoruz.

Eski villalarda zaman zaman galvaniz veya sac depolarla karşılaşıyoruz. İç yüzeyi paslanmış bir metal depoyu temizlemek pası almaz; bu durumda depo değişimini konuşmak daha doğrudur.

Site ve apartman depoları

Sitelerde depolar genellikle bodrumda, betonarme olarak yapılır ve iç yüzeyleri bir su yalıtım kaplamasıyla kaplanır. Hacim büyüktür, içine merdivenle girilir. Burada temizlik daha çok el işidir: dip çamuru kürekle ve pompayla alınır, duvarlar fırçalanır ve yıkanır.

Betonarme depolarda kaplamanın durumu önemlidir. Kabarmış, dökülmüş veya çatlamış kaplama hem temizliği zorlaştırır hem de beton yüzeyin doğrudan suyla temas etmesine yol açar. Bu durumu fotoğraflayıp yönetime iletiyoruz; kaplamanın yenilenmesi ayrı bir iştir.

Bölmeli depolar

Büyük sitelerde depo iki ya da daha fazla bölmeye ayrılmış olabilir. Bu yapı temizlik açısından büyük kolaylıktır: bir bölmenin giriş ve çıkış vanası kapatılıp temizlenirken diğer bölme binayı beslemeye devam eder. Vanaların çalışır durumda olması bu yüzden kritiktir. Yıllarca hiç kullanılmamış bir bölme vanası temizlik günü dönmeyebilir; keşif sırasında bunu da deniyoruz.

Tek bölmeli büyük depolarda kesinti kaçınılmazdır. Kesintiyi kısaltmak için depodaki suyu önceden azaltmak, yani temizlikten önceki gece şebeke girişini kısmak işe yarar.

Her depoda ayrıntılar değişse de işin iskeleti aynıdır:

1. Hazırlık ve duyuru: Sitelerde yönetim, sakinlere kesinti saatini önceden duyurur. Biz depo hacmini, bölme sayısını, kapak ve merdiven durumunu ve kirli suyun nereye tahliye edileceğini önceden öğreniriz.
2. Hidroforu kapatmak: Depo boşalırken hidroforun susuz çalışmaması için pompaların elektriği kesilir. Bu adım atlanırsa pompa kısa sürede zarar görebilir.
3. Girişi kapatmak ve tahliye: Şebeke girişi kapatılır, kalan su pompayla tahliye edilir. Dipteki son birkaç santimlik kirli su en sona bırakılır, çamurla birlikte alınır.
4. Dip çamurunu almak: Tortu kürek, kova ve pompayla dışarı alınır. Ne kadar tortu çıktığını fotoğraflıyoruz; bir sonraki temizliğin zamanlaması için iyi bir göstergedir.
5. Duvar ve taban yıkama: Yüzeyler fırçalanır ve suyla yıkanır. Kaplamaya zarar verecek sert aşındırıcılar ve tel fırça kullanılmaz.
6. Dezenfeksiyon: İçme suyu depolarında kullanıma uygun bir dezenfektan, üreticinin belirttiği dozda ve temas süresinde uygulanır. Ürün ve doz, depo hacmine ve malzemesine göre seçilir. Farklı kimyasallar asla karıştırılmaz.
7. Durulama: Dezenfektan kalıntısı ve koku kalmayana kadar depo temiz suyla yıkanır, durulama suyu tahliye edilir.
8. Aksesuar kontrolü: Depo boşken şamandıra, taşma borusu, dip tahliye vanası, kapak contası ve havalandırma sinekliği kontrol edilir; gerekirse aynı gün değiştirilir.
9. Dolum ve devreye alma: Depo doldurulur, hidroforun emişi kontrol edilir, pompalar çalıştırılır ve hatların havası alınır.
10. Muslukları akıtmak: Sakinlerden, ilk kullanımda musluklarını bir süre akıtmaları istenir; hatlarda bekleyen eski su böylece boşalır.

Bu sıranın en çok aksadığı nokta, durulamanın kısa tutulmasıdır. Musluktan dezenfektan kokusu gelmesi hem rahatsız edicidir hem de sakinlerin depo temizliğine güvenini sarsar.

Bir de pratik not: temizlik günü depo kapağının anahtarı, hidrofor dairesinin anahtarı ve pano erişimi hazır olmalıdır. İşin yarım saatini anahtar aramak almasın.

Su deposu, içilecek suyun beklediği bir yerdir. Temizlik sırasında depoyu kirletmemek, kirliliği almak kadar önemlidir. Aynı zamanda depo içi, havası kısıtlı kapalı bir alandır ve dikkatsizliğe gelmez.

Hijyen tarafında uyduğumuz kurallar:

• Depo içinde yalnızca depo için ayrılmış, başka işte kullanılmayan temiz fırça, kova ve kürek kullanılır.
• Depoya girilecekse temiz ve yalnızca bu iş için ayrılmış çizme giyilir; dışarıdan çamurlu ayakkabıyla girilmez.
• Yağlı, kimyasal bulaşmış veya gider işinde kullanılmış hiçbir alet depoya sokulmaz.
• Dezenfektan, içme suyu deposunda kullanılmaya uygun olduğu bilinen bir üründür ve etiketindeki talimata göre uygulanır.
• Temizlik bitmeden kapak kapatılmaz, bittikten sonra açık bırakılmaz.

Güvenlik tarafında:

• Kapalı depoya tek kişi girmez; dışarıda her zaman bir kişi bekler.
• Girişten önce kapak açılıp depo bir süre havalandırılır.
• Dezenfeksiyon sırasında depoda kimse bulunmaz; ürünün buharı kapalı alanda birikir.
• Islak ve kaygan zemin nedeniyle merdiven ve basamaklar kontrol edilir.
• Depo içinde şebeke gerilimiyle çalışan alet kullanılmaz; aydınlatma güvenli, düşük gerilimli lambalarla yapılır.

Küçük hazır depolarda içeri girmeden, dışarıdan çalışıyoruz. Bu hem daha güvenlidir hem de deponun içine dışarıdan kir taşınmasını önler.

Su analizi: Temizlik, suyun mikrobiyolojik olarak temiz olduğunun belgesi değildir. Yönetim bunu belgelemek istiyorsa temizlik ve dolum tamamlandıktan sonra akredite bir laboratuvara numune verilmesini öneriyoruz. Numunenin nasıl ve hangi kaba alınacağını laboratuvar söyler; doğru alınmayan numune yanıltıcı sonuç verir.

Sakinlerden gelen "su kokuyor" ya da "tadı değişti" şikâyetlerini de not almanızı öneririz. Hangi daireden, hangi tarihte geldiği, sorunun depodan mı yoksa dairenin kendi tesisatından mı kaynaklandığını ayırmaya yardım eder. Şikâyet tek bir daireden geliyorsa kaynak çoğu zaman o dairenin filtresi, arıtma cihazı veya uzun süre kullanılmamış bir hattıdır.

Depolu binaların çoğunda suyu dairelere hidrofor basar. Depo ile hidrofor tek bir sistemin iki parçasıdır; birinde yapılan iş diğerini doğrudan etkiler.

Temizlik sırasında hidroforu korumak: Depo boşalırken pompa çalışmaya devam ederse susuz kalır. Birçok sistemde kuru çalışmaya karşı bir şamandıra veya koruma bulunur, ama bunun çalıştığından emin olmadan pompayı açık bırakmıyoruz. Elektriği temizlik boyunca kesiyoruz.

Emiş borusunun yeri: Hidroforun emiş borusu depo tabanına çok yakınsa dipteki çamuru çeker. Bu durumda tortu, daire filtrelerine, rezervuar şamandıralarına ve batarya kartuşlarına kadar gider. Depo boşken emiş ucunun tabandan yüksekliğine, varsa emiş süzgecine ve dip klapesine bakıyoruz.

Kuru çalışma koruması: Depo boşken seviye şamandırasının pompayı gerçekten durdurup durdurmadığını görmek kolaydır. Şamandıra takılı kalmışsa ya da kablosu kopmuşsa, bir sonraki şebeke kesintisinde pompa susuz kalabilir.

Yeniden devreye alma: Depo dolduktan sonra pompaların emiş tarafında hava kalabilir. Pompa çalışıyor ama su basmıyorsa emişin havası alınmalıdır. Basınç tankının ön basıncını da bu fırsatla kontrol etmek mantıklıdır; sistem zaten durdurulmuş olduğu için ölçüm ek bir kesinti gerektirmez.

Temizlik sonrası şikâyetler: Temizliğin ardından birkaç gün içinde bazı dairelerde basıncın düşmesi, genellikle hatlardan kopan tortunun daire girişindeki filtreleri tıkamasındandır. Filtre temizliğiyle çözülür; yönetimin bu ihtimali sakinlere önceden söylemesi gereksiz paniği önler.

Hidrofor sürekli çalışıyor, sık devreye giriyor veya basınç dalgalanıyorsa bu ayrı bir arıza başlığıdır. Ayrıntıları hidrofor tamiri ve montajı sayfasında, ilk kontrolleri ise hidrofor sürekli çalışıyor, neden durmuyor sorusunda anlattık.

Depo temizliği ile hidrofor kontrolünü aynı güne planlamak, hem sakinlerin iki kez susuz kalmasını önler hem de iki sistemi birbirine bakarak değerlendirme fırsatı verir. Yönetime önerimiz, bu iki işi yıllık takvimde aynı satıra yazmasıdır. Villalarda da aynı mantık geçerlidir: depo boşken hidroforun tankına ve şalterine bakmak, ayrı bir gün açmaktan kolaydır.

Depo temizliği tek seferlik bir iş gibi görünse de düzenli yapıldığında anlam kazanır. Bunun için yönetimin ya da villa sahibinin birkaç basit alışkanlığı olması yeterlidir.

Site yönetimleri için:

• Yıllık takvim: Depo temizliğini yıllık bakım takvimine sabit bir ay olarak yazın. Kış öncesi ya da yaz başı gibi su tüketiminin görece düşük olduğu dönemler planlamayı kolaylaştırır.
• Duyuru: Kesinti gerekiyorsa en az birkaç gün önce, saat aralığıyla birlikte duyurun. Sakinlere su biriktirmelerini ve kesinti sonrası muslukları bir süre akıtmalarını hatırlatın.
• Erişim: Depo kapağının ve hidrofor dairesinin anahtarı, pano erişimi ve tahliye için bir rögar ya da gider noktası temizlik günü hazır olsun.
• Kayıt: Temizlik tarihini, yapılan işleri ve tespit edilen aksaklıkları bir dosyada saklayın. Depo kapısına son temizlik tarihini yazmak da pratik bir yöntemdir.
• Analiz: Su analizi yaptırıldıysa sonuçları da aynı dosyaya ekleyin.
• Kapak ve havalandırma: Depo kapağının kilitli, contasının sağlam, havalandırma ağzının sinekli olduğunu temizlikler arasında da kontrol ettirin.

Villa sahipleri için:

• Evden uzun süre ayrılacaksanız dönüşte depodaki bekleyen suyu boşaltıp yenilemeyi düşünün.
• Bahçe altındaki depo kapağının çevresine yağmur suyunun toplanmadığından emin olun.
• Plastik depo güneş görüyorsa üzerini ışık geçirmeyen bir örtüyle kapatın.

Kiracı mı, ev sahibi mi, yönetim mi? Sitelerde ortak depo genel olarak yönetimin sorumluluğundadır ve gideri işletme bütçesinden karşılanır. Kiralık villalarda kimin yaptıracağı kira sözleşmesine bağlıdır; sözleşmede açık değilse ev sahibiyle önceden konuşmak en sağlıklısıdır.

Temizlik sonunda yönetime tarihli öncesi ve sonrası fotoğrafları, depoda gördüğümüz aksaklıkların listesini ve önerilerimizi iletiyoruz. Çalışma saatlerimiz Pazartesi–Cumartesi 07:30–19:00, Pazar 12:00–19:00; sakinlerin su kullanımına göre farklı bir saat gerekiyorsa önceden konuşabiliriz. Depo hacmini ve fotoğrafını 0535 454 36 29 numarasına göndererek keşif için gün planlayabilirsiniz.