Şamandıra nedir, ne işe yarar?

Şamandıra ne demek?

Kelime günlük dilde iki anlamda kullanılır. Denizcilikte şamandıra, suyun üzerinde yüzen ve gemilere yol gösteren ya da tekne bağlamaya yarayan işaret dubasıdır. Tesisatta ise bir haznedeki su seviyesini algılayıp suyun girişini kontrol eden yüzer parçayı ve ona bağlı valfi anlatır. Ustalar çoğu zaman yüzen gövdeyi ve bağlı olduğu dolum valfini tek parça gibi "şamandıra" diye anar.

Nasıl çalışır? Prensip basittir: Şamandıra sudan hafiftir ve su yükseldikçe kaldırma kuvvetiyle yukarı çıkar. Bu hareket bir kol ya da çubuk üzerinden valfe iletilir. Şamandıra belirli bir yüksekliğe gelince valfin içindeki conta ya da membran girişi kapatır. Su kullanılıp seviye düştüğünde şamandıra iner, valf açılır ve hazne yeniden dolar. Bu döngü elektrik gerektirmez; su basıncı ve kaldırma kuvvetiyle işler.

Valfin içi de iki tipte olur. Eski pirinç şamandıraların çoğu pistonludur: Kol, ucunda conta bulunan küçük bir pistonu girişe bastırır. Yeni plastik dolum valflerinin çoğu ise membranlıdır; suyun kendi basıncını kullanarak kapanır, daha sessiz çalışır ama kumlu ve kireçli suya daha hassastır.

Nerelerde kullanılır?

• Klozet rezervuarı: En tanıdık örnek. Sifon çekildikten sonra hazneyi doldurur, su taşma borusuna ulaşmadan girişi keser. Bu şamandıranın arızalarını klozet şamandırası suyu kesmiyor sayfasında anlattık.
• Su deposu: Çatıdaki ya da bodrumdaki depolarda şebekeden gelen suyu depo dolunca keser. Genellikle uzun kollu, büyük toplu pirinç ya da plastik modeller kullanılır.
• Güneş enerjisi sistemi: Açık (basınçsız) güneş enerjisi sistemlerinde sıcak su tankını besleyen küçük bir depo bulunur. Bu depodaki şamandıra tankın suyunu tamamlar ve şebeke basıncının tanka doğrudan binmesini önler. Arızalanırsa depo taşar ya da sistem susuz kalır.
• Bahçe ve tarım: Hayvan suluğunda, sulama haznesinde ve süs havuzunda da aynı prensiple seviye sabit tutulur.

Şamandıra ile flatör farkı

Mekanik şamandıra suyun girişini doğrudan keser. Flatör ise genellikle elektrikli bir seviye anahtarıdır: Kablonun ucundaki yüzer gövde su seviyesine göre eğilir ve içindeki kontak bir pompayı ya da hidroforu çalıştırır veya durdurur. Bodrum deposundan çekim yapan hidroforlarda flatör, depo boşaldığında pompanın kuru çalışmasını engeller. İki kelime bazen birbirinin yerine kullanılsa da işlevleri farklıdır.

Şamandıra arızası nasıl anlaşılır?

• Hazne ya da depo durmadan doluyor ve taşıyorsa şamandıra suyu kesmiyordur.
• Hazne hiç dolmuyorsa şamandıra yukarıda sıkışmış ya da girişi tıkanmıştır.
• Dolum sırasında ıslık veya uğultu duyuluyorsa valfin içi kireçlenmiştir.
• Top şamandıranın içine su dolmuşsa yeterince yükselemez.

Bu arızaların çoğu conta ya da membran değişimiyle, bir kısmı ise komple şamandıra değişimiyle çözülür. Yedek parça ararken eski şamandırayı ya da en azından fotoğrafını yanınızda bulundurun; giriş yönü, bağlantı çapı ve gövde boyu tutmayan bir parça, sağlam olsa bile hazneye uymaz.

Ne zaman usta çağırmalı?

Rezervuar şamandırasını çoğu kişi evde değiştirebilir. Çatı deposu, hidrofor flatörü ve güneş enerjisi besleme deposu ise yükseklik ve elektrik bağlantısı nedeniyle ustaya bırakılmalıdır. Bahçeşehir, Esenkent ve Esenyurt'ta su tesisatı ve hidrofor tamiri işlerine geliyoruz. Klozet şamandırası ve Siamp iç takımları ise Orhangazi'deki dükkânımızın rafında: rezervuar yedek parça.